Wat is NEN 1010?
NEN 1010 is de Nederlandse norm voor elektrische laagspanningsinstallaties. De norm bevat bepalingen voor het ontwerpen, aanleggen, uitbreiden, aanpassen en inspecteren van deze installaties. Het doel is om elektrische installaties veilig te realiseren en de risico’s van elektriciteit te beperken.
De norm wordt toegepast in onder meer woningen, kantoren, bedrijfsgebouwen en industriële omgevingen. Ook bij wijzigingen aan een bestaande installatie is NEN 1010 relevant. Daarbij moet rekening worden gehouden met de bestaande onderdelen die door de wijziging worden beïnvloed. Bron: NEN – NEN 1010 voor laagspanningsinstallaties
Wat doet NEN?
NEN staat voor Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie Instituut. Deze organisatie brengt deskundigen en belanghebbenden samen om afspraken te maken over producten, diensten en werkwijzen. Deze afspraken worden vastgelegd in normen.
NEN is actief in uiteenlopende sectoren, waaronder bouw, elektrotechniek, energie, zorg en informatietechnologie. Normen ondersteunen onder meer veiligheid, kwaliteit en betrouwbaarheid. Voor elektrische laagspanningsinstallaties is NEN 1010 een belangrijke technische basis. Bron: NEN – Wat doet NEN?
Welke versie van NEN 1010 is actueel?
Op het moment van schrijven is NEN 1010:2020+C1:2024 de actuele geconsolideerde uitgave van de basisnorm. Hierin zijn de norm uit 2020 en de correcties uit 2024 samengevoegd. De correcties bevatten zowel inhoudelijke aanpassingen als redactionele verbeteringen. Bronnen: NEN – Actuele uitgave, NEN – Toelichting op de correcties
Daarnaast is NEN 1010-8:2026 verschenen. Dit afzonderlijke deel behandelt functionele aspecten, waaronder het efficiënte gebruik van elektriciteit en de samenhang met lokale energieopwekking en energieopslag. Dit deel vervangt de basisnorm NEN 1010:2020+C1:2024 niet. Bron: NEN – NEN 1010-8:2026
De nieuwste gepubliceerde norm is niet automatisch de uitgave die voor iedere installatie wettelijk moet worden toegepast. Daarvoor zijn onder meer de toepasselijke regelgeving, het bouwproject en eventuele contractuele afspraken van belang.
Is NEN 1010 wettelijk verplicht?
De uitspraak dat NEN 1010 alleen wordt aanbevolen, is te algemeen. NEN 1010 is zelf een norm, maar de bouwregelgeving verwijst naar de veiligheidsvoorschriften ervan.
De huidige bouwtechnische regels staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Voor een elektriciteitsvoorziening op laagspanning verwijst het Bbl naar NEN 1010. Artikel 4.199 betreft nieuwbouw; artikel 3.106 betreft bestaande bouw. Daarmee hebben de aangewezen veiligheidsvoorschriften een wettelijke betekenis. Bron: IPLO – Installaties voor gas en elektra
De Omgevingsregeling bepaalt nader welke normuitgave en onderdelen worden aangewezen. De wettelijke verwijzing betekent dus niet dat iedere bepaling uit de nieuwste norm zonder onderscheid verplicht is voor ieder gebouw. Voor een concrete installatie moet het toepasselijke beoordelingskader worden vastgesteld. Bron: IPLO – Omgevingsregeling, artikel 5.40
Geldt NEN 1010 ook voor bestaande installaties?
Ja. NEN 1010 is ook relevant bij het uitbreiden of aanpassen van bestaande installaties, bijvoorbeeld wanneer extra groepen worden aangelegd of een installatie wordt aangepast voor nieuwe apparatuur. De wijziging en de gevolgen voor de bestaande installatie moeten daarbij samen worden beoordeeld. Bron: NEN – Toepassingsgebied NEN 1010
Een bestaande installatie hoeft niet uitsluitend vanwege de publicatie van een nieuwe norm volledig te worden vernieuwd. Voor bestaande bouw gelden andere uitgangspunten dan voor nieuwbouw. De aanlegdatum, latere wijzigingen en het vereiste veiligheidsniveau spelen daarbij een rol. Een oudere installatie is daardoor niet automatisch onveilig, maar de leeftijd vormt evenmin een bewijs dat de installatie nog veilig is. Bron: IPLO – Bbl en woning, elektrische voorzieningen in bestaande woningen
Wat houdt een NEN 1010-inspectie in?
Bij een NEN 1010-inspectie wordt beoordeeld of de elektrische installatie voldoet aan de toepasselijke bepalingen. De eerste inspectie vindt plaats tijdens de aanleg, voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is, en bij voltooiing vóór ingebruikname.
De beoordeling omvat visuele inspectie, metingen, beproevingen en rapportage. Alleen vaststellen dat verlichting en wandcontactdozen werken, is onvoldoende om de elektrische veiligheid te beoordelen. De inspectie en de meetresultaten moeten inzicht geven in de uitvoering en de beschermingsmaatregelen van de installatie. Bron: NEN – Eerste inspectie en rapportage, bepalingen 6.4
Het inspectierapport legt vast wat is onderzocht en welke resultaten zijn gevonden. Voor de opdrachtgever is het belangrijk dat ook eventuele afwijkingen, beperkingen en benodigde herstelmaatregelen duidelijk worden beschreven.
Wat is het verschil tussen NEN 1010 en NEN 3140?
NEN 1010 en NEN 3140 vullen elkaar aan:
- NEN 1010 behandelt de technische eisen voor elektrische laagspanningsinstallaties en de verificatie daarvan. De norm wordt onder meer gebruikt bij aanleg, uitbreiding, wijziging en oplevering.
- NEN 3140 behandelt de veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties en elektrische arbeidsmiddelen. Daarbij horen beheer, onderhoud, inspecties en veilig werken aan of nabij elektrische installaties.
Het onderscheid is dus breder dan ‘nieuwe installatie’ tegenover ‘bestaande installatie’. NEN 1010 bevat ook bepalingen voor periodieke verificatie. NEN 3140 voegt daar onder meer organisatorische eisen aan toe, zoals verantwoordelijkheden, bevoegdheden en werkprocedures. Bronnen: NEN – Inspecties binnen NEN 1010, NEN – Bedrijfsvoering volgens NEN 3140
Inspecties en advies door NEN3140.org
NEN3140.org ondersteunt u bij het beoordelen van de elektrische veiligheid van nieuwe, gewijzigde en bestaande installaties. Wij stemmen de inspectie af op uw installatie, de aanleiding van het onderzoek en het toepasselijke normenkader.
U krijgt inzicht in de onderzochte onderdelen, de vastgestelde afwijkingen en de maatregelen die nodig zijn om gebreken te verhelpen. Met duidelijke rapportage en praktisch advies helpen wij u om onderbouwde keuzes te maken over herstel, onderhoud en verdere inspecties.
Een inspectie geeft inzicht in de toestand van de onderzochte installatie op het moment van beoordeling. Voor blijvende veiligheid zijn ook zorgvuldig gebruik, onderhoud en opvolging van geconstateerde gebreken nodig.
Wilt u een nieuwe installatie laten beoordelen of weten welke inspectie past bij een uitbreiding of verbouwing? Neem contact op met NEN3140.org voor een inspectie en advies passend bij uw situatie.